เครื่องบินขับไล่ Gripen ของกองทัพอากาศไทยปฏิบัติภารกิจรบจริงครั้งแรกของโลกในการปะทะชายแดนไทย-กัมพูชา พร้อม F-16 ทิ้งระเบิดรอบแรกใน 30 ปี
เพียงไม่ถึงสองเดือนหลังจากการแถลงข่าวโครงการจัดหาเครื่องบินขับไล่ Gripen E/F ของกองทัพอากาศไทย (ทอ.) สถานการณ์บริเวณชายแดนไทย-กัมพูชาได้ทวีความตึงเครียดอย่างต่อเนื่อง จนนำไปสู่การปะทะด้วยอาวุธจริง ในวิกฤตการณ์ครั้งนี้ ทอ. ได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการแสดงศักยภาพและเข้าปฏิบัติการทางอากาศเพื่อปกป้องอธิปไตยของไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การใช้เครื่องบินขับไล่ Gripen ในภารกิจรบจริงเป็นครั้งแรกของโลก และการใช้ F-16 ทิ้งระเบิดตอบโต้ในรอบกว่า 30 ปี บทความนี้จะนำเสนอเหตุการณ์สำคัญและบทบาทของกองทัพอากาศไทยในความขัดแย้งดังกล่าว
ไทม์ไลน์เหตุการณ์สำคัญ:
- 3 มิถุนายน 2568:
- กองทัพอากาศเตรียมแถลงรายละเอียดโครงการจัดหาเครื่องบินขับไล่ Gripen E/F รุ่นใหม่ล่าสุดจากสวีเดน (Ref: Link)
- 4 – 5 มิถุนายน 2568:
- กองทัพอากาศจัดแถลงข่าวความพร้อมในการจัดหาเครื่องบินขับไล่ Gripen E/F ระยะที่ 1 จำนวน 4 เครื่อง มูลค่า 19,500 ล้านบาท โดยยืนยันถึงความโปร่งใส ความคุ้มค่า และประโยชน์สูงสุดต่อประเทศ รวมถึงการได้ผลประโยชน์ต่างตอบแทนกลับสู่ประเทศด้วย (Offset Policy) โดยการจัดหาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทดแทนเครื่องบิน F-16 ที่ประจำการมากว่า 37 ปี ซึ่งจะทยอยปลดประจำการในช่วงปี 2571 – 2578 และเสริมศักยภาพให้กับฝูงบิน Gripen C/D ซึ่งกองทัพอากาศได้จัดหามาตั้งแต่ ปี 2554 (Ref: Link)
- พล.อ.อ.พันธ์ภักดี พัฒนกุล ผู้บัญชาการทหารอากาศ (ผบ.ทอ.) ยืนยันความพร้อมในการดูแลน่านฟ้าชายแดนไทย-กัมพูชา ประสานเตรียมความพร้อมร่วมกับกองทัพบกอยู่ตลอด โดยสามารถขึ้นบินสกัดการคุกคามได้ภายใน 5 นาที (Ref: Link)
- นายภูมิธรรม เวชยชัย รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.กลาโหม (ในขณะนั้น) ระบุว่าโครงการจัดหาเครื่องบิน Gripen E/F ของกองทัพอากาศยังไม่ได้ถูกบรรจุเข้าสู่วาระการประชุมของคณะรัฐมนตรี (ครม.) (Ref: Link)
- 7 มิถุนายน 2568:
- เพจกองทัพอากาศไทย Royal Thai Air Force โพสต์ภาพการติดตั้งระเบิดนำวิถีด้วยเลเซอร์ GBU-10 (ฉายา “ไข่ยักษ์เบอร์ 0”) บนเครื่องบิน Gripen C/D เพื่อแสดงความพร้อมในการตอบโต้รวดเร็ว รุนแรง แม่นยำ หากอธิปไตยถูกคุกคาม (Ref: Link)
- ผศ.ดร.เกียรติอนันต์ ล้วนแก้ว อาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มองว่าการแถลงจัดหา Gripen ของกองทัพอากาศ อาจเป็นการส่งสัญญาณปรามกัมพูชา ถือเป็นการสื่อสารเพื่อป้องปรามทางจิตวิทยา (Ref: Link)
- มีการกล่าวถึงจรวด MBDA Meteor ที่มีระยะยิงไกลถึง 200 กม. และ No-Escape Zone สูงถึง 60 กม. ซึ่งจะประจำการพร้อมกับ Gripen E/F เพื่อยกระดับศักยภาพการรบทางอากาศ (Ref: Link)
- 12 มิถุนายน 2568:
- นายภูมิธรรม เวชยชัย รองนายกฯ และ รมว.กลาโหม (ในขณะนั้น) หารือกับเอกอัครราชทูตฮังการีประจำประเทศไทย เพื่อขยายความร่วมมือด้านความมั่นคงและอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ ในฐานะประเทศผู้ใช้เครื่องบิน Gripen เช่นเดียวกับไทย (Ref: Link)
- 13 มิถุนายน 2568:
- 15 มิถุนายน 2568: Saab บริษัทอุตสาหกรรมป้องกันประเทศจากสวีเดน ผู้ผลิต Gripen ประกาศความสำเร็จในการผสานปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้ากับเครื่องบิน Gripen E ซึ่งสามารถทำหน้าที่แนะนำการยิงและดำเนินการซ้อมรบแบบซับซ้อนได้อย่างอิสระในการต่อสู้อากาศนอกระยะสายตา (Beyond Visual Range) (Ref: Link)
- 21 มิถุนายน 2568: ดีอีแจ้งเตือนข่าวปลอมเกี่ยวกับความมั่นคงของประเทศ โดยเฉพาะสถานการณ์ชายแดนไทย-กัมพูชา “ไทยจะยึดประเทศกัมพูชา หากกัมพูชาไม่ถอนกำลัง” และ “ประเทศไทย เตรียมบุกไปกัมพูชาแล้ว” ข่าวปลอมดังกล่าวสร้างความเข้าใจผิดและความสับสนให้กับประชาชน โดยอ้างข้อมูลจากคลิปสัมภาษณ์ของผู้บัญชาการทหารอากาศ (ผบ.ทอ.) ในงานแถลงข่าวเกี่ยวกับการจัดซื้อเครื่องบินขับไล่ Gripen เพื่อมาทดแทนเครื่องบินที่ใกล้จะปลดประจำการ (Ref: Link)
- 27 มิถุนายน 2568:
- ผู้บัญชาการเหล่าทัพเข้าชี้แจงงบประมาณกระทรวงกลาโหม วงเงิน 204,434 ล้านบาท โดย ผบ.ทอ.เผยว่าโครงการจัดซื้อ Gripen จ่อเข้า ครม.ในเดือนกรกฎาคมนี้ (Ref: Link)
- กองทัพอากาศโต้ข่าวปลอมที่ระบุว่ากองทัพไทยจะมีการส่งหน่วยรบพิเศษตามด้วย Gripen ไปทำลายคลังเสบียงของกัมพูชา โดยยืนยันว่าไม่มีแผนการณ์ดังกล่าว (Ref: Link)
- 2 กรกฎาคม 2568: นายภูมิธรรม เวชยชัย อำลาตำแหน่ง รมว.กลาโหม โดยยืนยันว่าได้เซ็นสัญญาจัดซื้อเรือดำน้ำแล้ว แต่โครงการ Gripen ยังไม่ทันอนุมัติ และจะต้องส่งไม้ต่อให้รัฐมนตรีคนใหม่ (Ref: Link)
- 16 – 17 กรกฎาคม 2568: พลโท บุญสิน พาดกลาง แม่ทัพภาคที่ 2 เปิดเผยเหตุการณ์ทหารไทยเหยียบทุ่นระเบิดบริเวณช่องบก จ.อุบลราชธานี ซึ่งฝ่ายไทยยืนยันว่าเป็นระเบิดใหม่ไม่ใช่ของเก่าตกค้าง (Ref: Link)
- 23 กรกฎาคม 2568: เกิดเหตุทหารไทยเหยียบทุ่นระเบิดอีกครั้ง บริเวณช่องอานม้า จ.อุบลราชธานี ได้กลายเป็นชนวนหลักที่ทำให้สถานการณ์ชายแดนตึงเครียดสูงสุด (Ref: Link)
- 24 กรกฎาคม 2568:
- พลโท บุญสิน พาดกลาง แม่ทัพภาคที่ 2 ประกาศปิดด่านชายแดนไทย-กัมพูชาในพื้นที่ทั้งหมด พร้อม 2 ปราสาท ตาเมือนธม-ตาควาย ตอบโต้การวางทุ่นระเบิดสังหาร PMN2 ของกัมพูชา (Ref: Link)
- นายภูมิธรรม เวชยชัย รักษาการนายกฯ สั่งลดระดับความสัมพันธ์เรียกทูตไทยประจำกัมพูชากลับ พร้อมส่งทูตกัมพูชากลับประเทศ ในขณะที่กัมพูชาประกาศลดระดับความสัมพันธ์ทางการทูตกับไทยสู่ระดับต่ำสุด (Ref: Link)
- สถานการณ์ชายแดนไทย-กัมพูชาทวีความรุนแรงขึ้น กัมพูชาเปิดฉากยิงใส่ไทยบริเวณปราสาทตาเมือนธม จ.สุรินทร์ และกองทัพบกรายงานสถานการณ์กัมพูชาใช้อาวุธจรวด BM-21 ยิงเข้ามาในพื้นที่ชุมชนภายในศูนย์พัฒนาพื้นที่ชายแดน อำเภอกาบเชิง จ.สุรินทร์ (Ref: Link)
- CNN และสถาบันศึกษายุทธศาสตร์ระหว่างประเทศ (International Institute for Strategic Studies หรือ IISS) วิเคราะห์ว่ากองทัพไทยมีศักยภาพเหนือกว่ากัมพูชามาก ทั้งกำลังพลและยุทโธปกรณ์ (Ref: Link)
- กองทัพอากาศไทยเปิดปฏิบัติการส่งเครื่องบิน F-16 โจมตีทางอากาศตอบโต้กองทัพกัมพูชาในจุดสำคัญ ทางทิศใต้ของปราสาทตาเมือนธม (Ref: Link)
- 25 กรกฎาคม 2568:
- มีรายงานว่าเครื่องบินขับไล่ Gripen C/D ของกองทัพอากาศไทยได้ขึ้นบินในภารกิจสู้รบกับกัมพูชา ซึ่งถือเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์โลกที่เครื่องบิน Gripen ถูกใช้ในภารกิจสู้รบจริงและใช้อาวุธจริง (Ref: Link)
- ดร.อัทธ์ พิศาลวานิช นักวิชาการผู้เชี่ยวชาญเศรษฐกิจระหว่างประเทศและเศรษฐกิจอาเซียน เตือนว่าหากการสู้รบยืดเยื้อ 30 วัน ไทยอาจเสี่ยงสูญเสียรายได้การส่งออกราว 21,000 ล้านบาท และแนะนำรัฐบาลต้องชนะด้วยวิธีการทูต (Ref: Link)
- มีการตั้งคำถามในโซเชียลมีเดียว่าทำไมกองทัพอากาศจึงไม่ใช้ Gripen ในปฏิบัติการโต้ตอบป้องกันอย่างได้สัดส่วน (Proportional Defense) กับกัมพูชา (Ref: Link)
- 26 กรกฎาคม 2568:
- กองทัพอากาศไทยส่ง F-16 จำนวน 2 ลำ และ Gripen อีก 2 ลำ ออกปฏิบัติการโจมตีเป้าหมายทางทหารของกัมพูชาอย่างแม่นยำในพื้นที่ยุทธบริเวณ “ภูมะเขือ” และ “ปราสาทตาเมือนธม” หลังทหารกัมพูชาเตรียมใช้อาวุธวิถีโค้งยิงใส่ฝ่ายไทย (Ref: Link)
- การขึ้นบินของเครื่องบิน Gripen ในภารกิจสู้รบครั้งนี้ถือเป็นประวัติศาสตร์ของเครื่องบินขับไล่ Gripen ที่ใช้ในภารกิจสู้รบและใช้อาวุธจริงเป็นครั้งแรก แม้จะประจำการในหลายประเทศมาแล้ว (Ref: Link)
- เครื่องบิน F-16 และ Gripen ของกองทัพอากาศ ยังคงปฏิบัติการทิ้งระเบิดตอบโต้เป็นรอบที่สองของวัน ในพื้นที่ปราสาทตาควาย หลังสถานการณ์ปะทะยังคงดำเนินไปอย่างดุเดือด (Ref: Link)
- จากกรณีที่กองทัพอากาศใช้เครื่องบินขับไล่ Gripen ของสวีเดนในภารกิจสู้รบตามแนวชายแดนไทย-กัมพูชา รัฐบาลสวีเดนกำลังติดตามสถานการณ์ความขัดแย้งไทยและกัมพูชาอย่างใกล้ชิด โดยได้เน้นย้ำถึงสิ่งที่สำคัญที่สุดคือการเคารพกฎหมายระหว่างประเทศ (Ref: Link)
- 27 กรกฎาคม 2568:
- กัมพูชาเปิดฉากยิงกระสุนปืนใหญ่และจรวด BM-21 เข้าใส่พื้นที่พลเรือนไทยใน จ.สุรินทร์ ทำให้บ้านเรือนประชาชนเสียหาย (Ref: Link)
- กองทัพอากาศไทยตอบโต้ด้วยการส่ง F-16 และ Gripen โจมตีฐานทหารกัมพูชาเพิ่มเติมอย่างแม่นยำ เพื่อทำลายเป้าหมายทางทหารและยับยั้งการโจมตี มีการเผยแพร่ภาพความเสียหายของฐานทหารกัมพูชาบนภูมะเขือหลังถูกถล่ม (Ref: Link)
- นายภูมิธรรม เวชยชัย รักษาการนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่าได้มีการสนทนากับประธานาธิบดีโดนัลด์ ซึ่งได้เสนอให้ไทยและกัมพูชาดำเนินการหยุดยิงโดยทันที (Ref: Link)
- 28 กรกฎาคม 2568:
- มีการเจรจาหยุดยิงระหว่างไทยและกัมพูชาที่มาเลเซีย โดยมีนายภูมิธรรม เวชยชัย รักษาการนายกรัฐมนตรี เป็นตัวแทนฝ่ายไทย และบรรลุข้อตกลงหยุดยิงอย่างไม่มีเงื่อนไข เริ่มตั้งแต่เที่ยงคืนของวันที่ 28 ก.ค. เป็นต้นไป (Ref: Link)
- 29 กรกฎาคม 2568:
- กองทัพอากาศไทยออกแถลงการณ์สรุปการปฏิบัติภารกิจสนับสนุนกองทัพบก ระหว่างวันที่ 24-28 ก.ค. 2568 โดยยืนยันว่าการดำเนินการเป็นไปเพื่อปกป้องอธิปไตยตามหลักกฎหมายระหว่างประเทศ (มาตรา 51 ของกฎบัตรสหประชาชาติ) และมุ่งทำลายเฉพาะเป้าหมายทางทหารเท่านั้น ลดความเสี่ยงต่อพลเรือน และสร้างเงื่อนไขเชิงยุทธศาสตร์ที่เอื้อต่อการเจรจาสันติภาพ (Ref: Link)
- พล.อ.ท.ประภาส สอนใจดี โฆษกกองทัพอากาศ ระบุว่ากองทัพอากาศใช้ F-16 และ Gripen เข้าสนับสนุนภารกิจภาคพื้น โจมตีศูนย์การรบและคลังอาวุธของกัมพูชาอย่างแม่นยำ พร้อมปฏิบัติการทั้งกลางวันและกลางคืน (Ref: Link)
- 1 สิงหาคม 2568:
- สำนักข่าวพนมเปญโพสต์ของกัมพูชาและ Defense Security Asia ของมาเลเซีย รายงานว่า นางมาเรีย มัลเมอร์ สเตเนอร์การ์ด รัฐมนตรีกระทรวงต่างประเทศสวีเดน ได้ปฏิเสธคำขอของประเทศไทยที่จะขอซื้อเครื่องบินขับไล่ Gripen เพิ่มเติม หลังจากที่กองทัพอากาศไทยเป็นชาติแรกที่ใช้เครื่องบินขับไล่กริพเพนในการสู้รบจริง (Ref: Link)
- กองทัพอากาศไทย (ทอ.) ยืนยัน “ข่าวบิดเบือนความจริง” กรณี สื่อกัมพูชาอ้างว่า สวีเดนระงับการขาย Gripen เพิ่มเติมให้กับ ทอ. ซึ่งข้อมูลที่ทางสื่อกัมพูชากล่าวอ้าง เป็นการนำข้อมูลมาบิดเบือนข้อเท็จจริง โครงการดังกล่าว ยังคงอยู่ในระหว่างกระบวนการจัดซื้อ (Ref: Link)
บทสรุป
สถานการณ์ชายแดนไทย-กัมพูชาที่ทวีความตึงเครียดและนำไปสู่การปะทะด้วยอาวุธจริง การที่เครื่องบินขับไล่ Gripen ของสวีเดนได้เข้าปฏิบัติภารกิจรบจริงเป็นครั้งแรกของโลกในสถานการณ์นี้ ถือเป็นหมุดหมายสำคัญในประวัติศาสตร์การใช้อาวุธยุทโธปกรณ์ทางการทหาร กองทัพอากาศได้ยืนยันการดำเนินการตามหลักกฎหมายระหว่างประเทศ (มาตรา 51 ของกฎบัตรสหประชาชาติ) โดยมุ่งเน้นการทำลายเป้าหมายทางทหารเพื่อลดความเสี่ยงต่อพลเรือน และสร้างเงื่อนไขที่เอื้อต่อการเจรจาสันติภาพ การปฏิบัติภารกิจด้วยเครื่องบิน F-16 และ Gripen สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพและความพร้อมของกองทัพไทยในการรับมือกับภัยคุกคามทุกรูปแบบ ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งในการธำรงไว้ซึ่งสันติภาพและเสถียรภาพในภูมิภาค
