ศ.กิตติคุณ ดร.พิรงรอง รามสูต กับภารกิจ กสทช. ในวันที่คลื่นความถี่เสื่อมมนต์ขลัง เร่งแก้โจทย์ทีวีไทย สร้างนิเวศสื่อที่เชื่อถือได้ให้สังคม
- 17 พ.ย. 2569
- 18:03 น.
Highlights:
- จากยุคแย่งคลื่นสู่ Screen Economy เมื่ออำนาจในอุตสาหกรรมโทรทัศน์เปลี่ยนจากการครอบครองคลื่นความถี่ไปสู่การแย่งชิงเวลาและความสนใจของผู้ชม โดยมีอัลกอริทึมและทรัพย์สินทางปัญญา (IP) เป็นตัวกำหนดมูลค่า
- เร่งวางแนวทางรับมืออนาคตทีวีไทยก่อนสิ้นสุดใบอนุญาตปี 2572 ผลักดัน Must-Find และ National Streaming Platform ควบคู่กับเทคโนโลยี HbbTV เพื่อรักษาการเข้าถึงช่องทีวีไทยและสร้างพื้นที่ให้คอนเทนต์ท้องถิ่นแข่งขันกับแพลตฟอร์มระดับโลก
- รักษาพื้นที่สื่อที่สังคมเชื่อถือได้ท่ามกลาง AI และข่าวลวง ย้ำบทบาทฟรีทีวีในฐานะพื้นที่สาธารณะที่สร้างความเข้าใจร่วมกัน พร้อมส่งเสริมคอนเทนต์ที่เป็นประโยชน์ต่อสังคมและความเข้มแข็งขององค์กรวิชาชีพสื่อ เพื่อสร้าง Trusted Media Ecosystem
หากย้อนเวลากลับไปเมื่อปี 2556 ภาพของการประมูลใบอนุญาตทีวีดิจิทัลในวันนั้น คือสมรภูมิที่ผู้เล่นรายใหญ่ต่างยอมทุ่มเงินรวมกันหลายหมื่นล้านบาท เพื่อให้ได้สิทธิ์ในการครอบครองทรัพยากรที่มีจำกัดอย่าง “คลื่นความถี่” และเข้าถึงผู้ชมทั่วประเทศผ่านหน้าจอโทรทัศน์
แต่วันนี้ ผ่านมา 13 ปี อุตสาหกรรมโทรทัศน์ไทยกำลังเดินหน้าเข้าสู่ช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อ เมื่อใบอนุญาตทีวีดิจิทัลมีกำหนดสิ้นสุดลงในปี 2572 ขณะที่โลกของการสื่อสารและเผยแพร่เนื้อหาเปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก และไม่ได้ถูกจำกัดกรอบให้อยู่แค่ในจอโทรทัศน์แบบเดิมอีกต่อไป
ท่ามกลางกระแสดิสรัปชันที่ถาโถมอย่างต่อเนื่อง ศ.กิตติคุณ ดร.พิรงรอง รามสูต กรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ด้านกิจการโทรทัศน์ ย้อนมองเส้นทางการเปลี่ยนผ่านของวงการโทรทัศน์ไทยตลอดสิบกว่าปีที่ผ่านมา พร้อมชี้ให้เห็นถึงโจทย์ท้าทายและแนวทางที่จะเป็น “ทางรอด” ของอุตสาหกรรม ตลอดจนสะท้อนมุมมองต่อทิศทางภูมิทัศน์สื่อไทยในปี 2570 ผ่านบทสัมภาษณ์พิเศษกับ ดาต้าเซ็ต
จากยุค “แย่งคลื่น” สู่สมรภูมิแพลตฟอร์มข้ามชาติ
อ.พิรงรองเล่าย้อนให้เราฟังว่า ตลอดช่วงเวลานับตั้งแต่การเปิดประมูลใบอนุญาตเมื่อ 13 ปีก่อน อุตสาหกรรมโทรทัศน์ของไทยต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงแบบพลิกผัน (Disruption) หลายครั้ง ซึ่งจุดพลิกเกมแรกเริ่มคือ เทคโนโลยีและทรัพยากรที่เกี่ยวข้องกับการแพร่ภาพและกระจายเสียง
ในอดีต เมื่อพูดถึงกิจการแพร่ภาพกระจายเสียง (Broadcasting) เราจะนึกถึงการส่งสัญญาณผ่านคลื่นความถี่ ซึ่งเป็นทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด นั่นจึงเป็นที่มาของการจัดสรรคลื่นผ่าน กสทช. ด้วยวิธีการประมูลเพื่อให้เกิดความโปร่งใสและเป็นธรรม อย่างไรก็ตาม เทคโนโลยีอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง 3G และ 4G ทำให้การแพร่ภาพแพร่เสียงไม่จำเป็นต้องอาศัยคลื่นความถี่อีกต่อไป
ความก้าวหน้าของอินเทอร์เน็ตบรอดแบนด์ยังเป็นการเปิดประตูให้แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียระดับโลกอย่าง Facebook และ YouTube ก้าวเข้ามา ตามด้วยบริการสตรีมมิง ทั้งฝั่งตะวันตกอย่าง Netflix และ HBO Max และฝั่งตะวันออกอย่าง iQIYI และ WeTV ซึ่งแพลตฟอร์มเหล่านี้ถือเป็นคลื่นดิสรัปชันลูกที่สองที่พลิกโฉมภูมิทัศน์ของอุตสาหกรรมทีวีไทยไปอย่างสิ้นเชิง
อ.พิรงรองอธิบายว่าโมเดลธุรกิจที่ฟรีทีวีใช้กันมาอย่างยาวนานหลายทศวรรษ คือการนำข้อมูลการวัดผลตัวเลขเรตติ้ง ไปขายให้กับเอเจนซี่โฆษณา โดยที่การจะดำเนินธุรกิจนี้ได้ จะต้องมาขอใบอนุญาตซึ่งกำหนดเงื่อนไขสำคัญต่างๆ เช่น การใช้คลื่นความถี่ การประกอบกิจการ และการกำหนดผังรายการ เป็นต้น
แต่หลังจากทั้งอินเทอร์เน็ตบรอดแบนด์และแพลตฟอร์มข้ามชาติได้สร้างแรงกระแทกสองระลอกใหญ่ โมเดลธุรกิจเดิมจึงถูกท้าทายอย่างหนัก ผู้เล่นรายใหม่ไม่จำเป็นต้องมีใบอนุญาตประกอบกิจการโทรทัศน์ในไทย หรือใช้คลื่นความถี่เพื่อเผยแพร่เนื้อหาภาษาไทย ขณะที่หน่วยงานกำกับดูแลระดับชาติก็ต้องเจอกับงานยาก เพราะผู้เล่นเหล่านี้เป็นบริษัทข้ามชาติขนาดใหญ่ที่มีอำนาจต่อรองสูง อีกทั้งยังมีเรื่องเขตอำนาจศาลของแต่ละประเทศมาเป็นอุปสรรค
นอกจากนี้ ในมุมมองของผู้บริโภคเอง นิยามของคำว่าโทรทัศน์ก็เปลี่ยนแปลงไปแล้วเช่นกัน เพราะการดูทีวีทุกวันนี้ ไม่ได้จำกัดอยู่แค่เครื่องรับโทรทัศน์ หรือการรับชมผ่านช่องฟรีทีวีเหมือนในอดีตอีกต่อไป
คำว่าโทรทัศน์ถูก redefine ไปแล้ว… ตอนนี้ถ้าถามเด็กว่าดูทีวีไหม ทีวีของเขาอาจหมายถึงสมาร์ตโฟนก็ได้ คำว่าโทรทัศน์หรือทีวีถูกให้นิยามใหม่แล้วในเชิงประสบการณ์ของผู้ใช้"
"Screen Economy" กับตัวชี้วัดมูลค่าที่เปลี่ยนไป
ความเปลี่ยนแปลงนี้เชื่อมโยงกับมิติทางเศรษฐกิจ จากเดิมที่มูลค่าเคยผูกอยู่กับคลื่นความถี่ วันนี้มูลค่านั้นย้ายไปอยู่กับหน้าจอ หรือที่เรียกว่า “Screen Economy” ซึ่งทรัพยากรที่สำคัญของเศรษฐกิจหน้าจอคือ “Attention” หรือความสนใจของคน
ใน Screen Economy ใครที่คุมอัลกอริทึมในการเก็บข้อมูลผู้ใช้และดึงดูดความสนใจของผู้ชมไว้ได้ คือผู้ที่กุมอำนาจในการสร้างมูลค่า ควบคู่ไปกับพลังของทรัพย์สินทางปัญญา หรือ IP
อ.พิรงรองชี้ว่า เรตติ้งในความหมายเดิมที่วัดจากจำนวนเครื่องรับและช่วงเวลา เริ่มหมดบทบาทลง กลายเป็นอัลกอริทึมที่เข้ามากำหนดว่าใครจะถูกมองเห็น (Visibility) คอนเทนต์นั้นจะไปปรากฏตรงหน้าใคร ในเวลาใด และผู้ชมพร้อมย้ายตาม IP และตัวบุคคลที่พวกเขาชื่นชอบไปทุกหน้าจอ แทบไม่สนใจหมายเลขช่องแล้ว
สมมติ IP อย่างเรื่องเล่าเช้านี้… ไม่สำคัญว่าแพลตฟอร์มจะออกในจอโทรทัศน์ฟรีทีวี หรือจะไปออกเป็นกรรมกรข่าวนอกจอ แต่ตัวแบรนด์คือคุณสรยุทธ มันก็จะ transfer ไปทุกแพลตฟอร์ม ตรงนี้เป็นจุดสำคัญมากกว่า IP มันต้องมีมูลค่าในเชิงทรัพย์สินทางปัญญาของตัวเอง"
บทเรียนเจ็บปวดจากเกาหลีใต้ และชะตากรรมของทีวีไทย
เมื่อถามถึงฉากทัศน์ (Scenario) ของทีวีดิจิทัลไทยหลังสิ้นสุดใบอนุญาตในปี 2572 อ.พิรงรองสะท้อนภาพจากงานวิจัยทั้งของนักวิชาการต่างประเทศและในไทย* ซึ่งได้ข้อสรุปตรงกัน
สิ่งที่คล้าย ๆ กันของทั้งสองงานวิจัยคือ ถ้าเราปล่อยให้เป็นไปโดยไม่ทำอะไรเลย National Player หรือผู้ประกอบการโทรทัศน์ในประเทศ น่าจะอยู่ไม่ได้ภายใต้มหาสมุทรแห่ง IP น่าจะอยู่ได้ยากมาก เว้นแต่วันหนึ่งคุณจะมี IP ที่แข็งแกร่งมากจริง ๆ และ IP อาจจะไม่ใช่ช่อง อาจจะเป็นแบรนด์ใดแบรนด์หนึ่งที่อยู่บนช่องก็ได้"
ความเสียเปรียบของผู้ประกอบการโทรทัศน์ในประเทศอยู่ที่ขนาดของทุนและเทคโนโลยี ซึ่งดร.พิรงรองได้ยกกรณีที่เคยเกิดขึ้นกับมหาอำนาจคอนเทนต์อย่างเกาหลีใต้ เมื่อ 3-4 ปีก่อน ในเวลานั้น ผู้ประกอบการบรอดแคสต์หลักของเกาหลีอย่าง KBS และช่องพันธมิตร ได้จับมือกับยักษ์ใหญ่โทรคมนาคมอย่าง SK Telecom เพื่อสร้างแพลตฟอร์มสตรีมมิงระดับชาติในชื่อ Wavve ด้วยความหวังว่าจะนำ K-content ก้าวไปแข่งขันกับระดับโลกอย่าง Netflix
… แต่บทสรุปในวันนี้ Wavve ก็ยังคงต้องต่อสู้ดิ้นรนท่ามกลางคลื่นคอนเทนต์ข้ามชาติ
อ.พิรงรองเล่าถึงสิ่งที่ผู้บริหารเกาหลีสะท้อนให้ฟังในวันนั้นว่า Netflix มีทีมวิศวกรที่ดูแลเรื่อง UX/UI และระบบอัลกอริทึมหลายพันคนขณะที่ Wavve มีวิศวกรเพียงหลักร้อย จึงไม่อาจเทียบชั้นกันได้ทั้งในแง่ทุน เทคโนโลยี และฐานผู้ชม พร้อมยกตัวอย่างซีรีส์ที่สร้างปรากฏการณ์ระดับโลกอย่าง Squid Game ว่า เนื้อหา บุคลากร และสตูดิโอผลิตเป็นของเกาหลีทั้งหมด แต่ด้วยความที่ซีรีส์เรื่องนี้คือ Netflix Original ผลประโยชน์ทั้งสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาและการต่อยอดเชิงพาณิชย์ จึงตกเป็นของแพลตฟอร์มต่างชาติแทบทั้งหมด
บทเรียนจากเกาหลีใต้ที่มีอุตสาหกรรมคอนเทนต์แข็งแกร่งกว่าไทยหลายเท่า สะท้อนว่าหากไทยเลือกที่จะนิ่งเฉย ผู้ประกอบการในประเทศอาจหนีไม่พ้นชะตากรรมเดียวกัน โดยจะถูกลดบทบาทลงเป็นเพียงผู้ผลิตคอนเทนต์ป้อนให้กับแพลตฟอร์มต่างชาติ ที่จะเข้ามามีอิทธิพลและกุมระบบนิเวศสื่อไทยตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ
สิ่งที่อ.พิรงรอง ในฐานะกรรมการกสทช. อยากผลักดันให้เกิดขึ้นคือ การมีนโยบายแทรกแซงจากภาครัฐ (State Intervention) เพื่อเข้าไปช่วยเหลือผู้ประกอบการไทย และสร้างสนามการแข่งขันที่เท่าเทียม
*งานวิจัยต่างประเทศ – รายงานผลการศึกษาฉากทัศน์กิจการแพร่ภาพกระจายเสียงในอนาคตของไทยภายใต้สภาพแวดล้อมของอุตสาหกรรมที่เปลี่ยนแปลงไป ของ กสทช. จัดทำโดย SCF Associates Ltd
งานวิจัยไทย – โครงการวิจัยสำรวจและวิเคราะห์สื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ในนิเวศสื่อไทย: ภาพทีวีไทยในทศวรรษหน้า และบทบาทในการสร้างสรรค์อุตสาหกรรมเนื้อหาและสังคมไทยสู่ความยั่งยืน ของ กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ จัดทำโดย ศูนย์บริการวิชาการ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
"Must-Find" เปิดสมาร์ตทีวีต้องเห็นช่องทีวีไทย
นอกจากคลื่นการเปลี่ยนแปลงสองระลอกใหญ่ดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้น วันนี้อุตสาหกรรมทีวีไทยกำลังเผชิญกับดิสรัปชันลูกที่สาม นั่นคือกลุ่มผู้ผลิต Smart TV และ Connected TV ที่มีระบบปฏิบัติการ (OS) เป็นของตัวเอง อาทิ “webOS” ของ LG, “Tizen” ของ Samsung หรือ “Android TV” ซึ่งขยับบทบาทจากผู้ผลิตเครื่องรับโทรทัศน์มาเป็นผู้ควบคุมการเข้าถึงเนื้อหาของผู้ชม
อ.พิรงรองอธิบายว่า ระบบปฏิบัติการเหล่านี้เป็นระบบปิด ผู้ให้บริการรายใหญ่อย่าง Netflix หรือ HBO ยอมจ่ายเงินเพื่อให้ไอคอนของตัวเองไปปรากฏอยู่บนหน้าแรกของจอสมาร์ตทีวีทันทีที่เปิดเครื่อง ขณะที่ช่องหรือแอปพลิเคชันทีวีของไทยกลับถูกกลืนหายไป
พร้อมกันนี้ อ.พิรงรอง ได้ยกตัวอย่างประเทศอังกฤษที่มีการออกกฎ “Prominence” บังคับให้ผู้ผลิตทีวีที่เข้ามาขายในประเทศ ต้องจัดสรรพื้นที่หน้าแรกให้ช่องทีวีสาธารณะอย่าง BBC ได้ปรากฏเคียงข้างกับแพลตฟอร์มระดับโลก โดยที่สถานีไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย เพื่อปกป้องคอนเทนต์ท้องถิ่นที่มีคุณค่าไม่ให้สูญหายไป จึงเป็นแนวทางให้ กสทช. ผลักดันแนวคิด Prominence หรือสิทธิ์ในการถูกมองเห็น ซึ่งจำเป็นต้องยกระดับจากกฎเกณฑ์ในอดีต
นี่คือสิ่งที่เราพยายามทำอยู่ ให้ Prominence เกิดขึ้น ซึ่ง Prominence ในยุคนี้มีความหมายมากกว่า Must-Carry ในยุคที่แล้ว Must-Carry คือทำยังไงให้สัญญาณกระจายไปถึงผ่านทุกโครงข่าย แต่ยุคนี้มันคือ Prominence หรือ Must-Find เปิดปุ๊บต้องเห็นปั๊บ ไม่ใช่แค่เปิดปุ๊บติดปั๊บ"
National Streaming Platform กับการเป็น Safety Net ทางข้อมูลข่าวสารของชาติ
แนวคิด Must-Find ถูกวางเป็นพิมพ์เขียวคู่ขนานไปกับการผลักดัน National Streaming Platform หรือแพลตฟอร์มกลางของประเทศ ที่จะรวบรวมช่องทีวีดิจิทัลที่ได้รับใบอนุญาตเข้ามาไว้ด้วยกัน และใช้กลไกกำกับดูแลของ กสทช. กำหนดให้สมาร์ตทีวีทุกเครื่องที่วางจำหน่ายในไทยจะต้องติดตั้งแอปพลิเคชันนี้ไว้บนหน้าแรก
ในมุมมองของอ.พิรงรอง ผู้สร้างแพลตฟอร์มสตรีมมิงระดับชาติต้องเป็นภาคอุตสาหกรรมที่รวมตัวกันในรูปแบบ Consortium เพราะข้อกฎหมายไม่อนุญาตให้หน่วยงานกำกับดูแลลงมาบริหารจัดการเองได้ แต่สิ่งที่ กสทช. ทำได้และจำเป็นต้องทำ คือการสนับสนุนทางการเงินในช่วงแรก ผ่านเงินกองทุนวิจัยและพัฒนา
กิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม เพื่อประโยชน์สาธารณะ (กทปส.) เพื่อทำหน้าที่เป็นตาข่ายความปลอดภัย (Safety Net) ด้านข้อมูลข่าวสารให้กับสังคมไทยท่ามกลางยุคที่มีข่าวปลอมและข้อมูลบิดเบือนแพร่สะพัด
นอกจากนี้ อ.พิรงรองยังเล่าถึงแผนการผลักดันระบบ HbbTV (Hybrid Broadcast Broadband TV) ซึ่งเป็นระบบที่เชื่อมระหว่างโครงข่ายเดิมกับออนไลน์ และใช้กันอย่างแพร่หลายในยุโรป ระบบนี้ผู้ชมจะสามารถรับชมทีวีผ่านกล่องดิจิทัลหรือเสาอากาศที่มีอยู่ได้ดังเดิมซึ่งหากอุปกรณ์หรือทีวีที่ใช้อยู่นั้น รองรับระบบนี้ และรับสัญญาณอินเทอร์เน็ตได้ ผู้ชมก็จะสามารถเข้าถึงบริการคอนเทนต์ออนไลน์ อาทิ รายการย้อนหลัง หรือ exclusive content จากช่องทีวีดิจิทัลที่กำลังรับชมได้ทันที โดยไม่ต้องสลับหน้าจอไปใช้งานแอปภายนอก อีกทั้งสามารถเข้าถึงฟังก์ชั่นการใช้งานแบบ On-demand อื่นๆ ที่จะช่วยเพิ่มประสบการณ์การรับชม อย่างข้อมูลสภาพอากาศ หรือการแจ้งเตือนภัยพิบัติ
อีกเรื่องที่เราศึกษาอยู่ คือ HbbTV เป็นระบบหลังบ้าน เป็นเครื่องที่ถ้าเรามอง National Streaming Platform เป็นรถ EV ทีวีเดิมเป็นเครื่องยนต์สันดาป HbbTV ก็เป็นรถไฮบริดที่ทำให้ทีวีเครื่องหนึ่งรองรับได้ทั้งหมด รับจากคลื่นความถี่เดิมหรือกล่องทีวีดิจิทัลก็ได้ ขณะเดียวกันถ้ามีอินเทอร์เน็ตด้วยก็สามารถเบลนด์กันได้"
โดยปัจจุบัน กสทช. กำลังติดตามและส่งเสริมผู้ประกอบการที่กำลังพัฒนาระบบ HbbTV และจะผลักดันให้ไปถึงปลายทางคือ DVB-I ซึ่งจะรวมทุกอย่าง ทั้งสัญญาณทีวีดั้งเดิม ดาวเทียม และอินเทอร์เน็ต ในหนึ่งเครื่องสลับไปมาได้อย่างไร้รอยต่อเพื่อรองรับอนาคต ควบคู่ไปกับเรื่อง National Streaming Platform ส่วนคำถามที่ว่า National Streaming Platform จะต้องเก็บเงินประชาชนหรือไม่ ดร.พิรงรองให้ความเห็นว่า
ต้องฟรีค่ะ เพราะมันเป็นแพลตฟอร์มของฟรีทีวี โดยหลักการต้องฟรี ทีนี้จะทำยังไงให้การเข้าถึงฟรีหรือมีค่าใช้จ่ายน้อยที่สุด มันต้องเป็น Universal Service ที่ประชาชนเข้าถึงได้โดยไม่มีข้อจำกัดเรื่องภูมิศาสตร์และค่าใช้จ่าย อยู่ที่ไหน มีรายได้เท่าไหร่ ก็ต้องเข้าถึงได้"
และในเมื่อแพลตฟอร์มนี้ต้องพึ่งพาสัญญาณอินเทอร์เน็ต ดร.พิรงรองจึงมองว่าภาครัฐหรือ กสทช. อาจจำเป็นต้องพิจารณาเงินอุดหนุนเพื่อจัดทำแพ็กเกจเน็ตเฉพาะสำหรับการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารพื้นฐาน เพื่อไม่ให้กลายเป็นภาระค่าใช้จ่ายของประชาชนส่วนใหญ่ที่พึ่งพาเน็ตมือถือ
ฟรีทีวี พื้นที่ตรงกลางที่สังคมไม่อาจสูญเสีย
ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ ทำให้เกิดคำถามสำคัญตามมาว่า วันนี้ฟรีทีวียังมีความจำเป็นอยู่ไหม? คำตอบที่ อ.พิรงรอง ให้กับเราไม่ได้มองผ่านตัวเลขทางธุรกิจ หากแต่เป็นเรื่องของคุณค่าที่ฟรีทีวีมีต่อสังคม …
อาจเป็นเรื่องของเจเนอเรชัน ในมุมคน Gen X มองว่าจำเป็น สังคมจำเป็นต้องมีพื้นที่ตรงกลาง พื้นที่สาธารณะไม่ได้มีไว้แค่เรื่องนโยบาย แต่เป็นพื้นที่ที่ทำให้เกิด Commonality คือสิ่งที่เราเห็นคุณค่าร่วมกัน สังคมใด ๆ ถ้าไม่มี Common Value ก็อยู่ด้วยกันไม่ได้"
...เช่น เวลาเราดูนักกีฬาไทย เราดูแล้วรู้สึกเป็นหนึ่งเดียวกัน หรือดูข่าวน้ำท่วม มันเกิด Commonality และเกิด Empathy ความเข้าอกเข้าใจ ทำให้รู้สึกว่านี่คือพื้นที่ตรงกลางที่เราต้องสนใจคนอื่นในสังคมเดียวกัน หรือเรื่องของคนชายขอบ กลุ่มคนที่อาจไม่มีวันได้เป็นอินฟลูเอนเซอร์... เนื้อหาเหล่านี้มันต้องมีพื้นที่ให้เห็น"
ในทางกลับกัน แพลตฟอร์มดิจิทัลเน้นดึงดูดความสนใจเพื่อเรียกยอดวิวและยอดเอนเกจเมนต์ และขับเคลื่อนด้วยอัลกอริทึมซึ่งจะแสดงเนื้อหาตามความสนใจของผู้ใช้ จนทำให้ผู้คนค่อย ๆ ติดอยู่ใน Echo Chamber หรือเห็นแต่สิ่งที่ตัวเองชอบหรือเชื่อ เมื่อเป็นเช่นนี้ สังคมก็ยิ่งอยู่ร่วมกันได้ยาก เพราะผู้คนขาดความเข้าใจ ความเห็นอกเห็นใจ และโอกาสที่จะเชื่อมโยงกับความคิดเห็นที่แตกต่างหลากหลาย
ชอบหรือไม่ชอบมันก็ต้องเห็นความแตกต่าง การเปิดทีวียังมีช่องทางให้เราเห็นว่ามีสิ่งนี้อยู่ แต่โซเชียลมีเดียเราจะเลือกแค่สิ่งที่เราชอบ แล้วเราจะอยู่ร่วมกันด้วย Tolerance และ Empathy ได้อย่างไร"
ทีวียังเป็นพื้นที่จำเป็นสำหรับรายการเด็ก?
อย่างไรก็ตาม พื้นที่ตรงกลางนี้กลับกำลังเผชิญกับความท้าทาย โดยเฉพาะพื้นที่สำหรับ “รายการเด็ก” ที่ค่อย ๆ ล้มหายตายจากไปจากหน้าจอโทรทัศน์
อ.พิรงรองได้ยกตัวอย่างช่อง ALTV ของไทยพีบีเอส ที่ยื่นขอคืนใบอนุญาต (ยุติการออกอากาศเมื่อวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2568) กรณีดังกล่าวสะท้อนว่า แม้แต่ทีวีสาธารณะที่ได้รับเงินบำรุงและไม่ต้องพึ่งพารายได้จากโฆษณาเชิงพาณิชย์ ก็ยังไม่สามารถแบกรับช่องเด็กไว้ได้ ในแง่หนึ่งจึงต้องยอมรับว่า สำหรับธุรกิจทีวีซึ่งมีเงื่อนไขเรื่องโฆษณาและการหารายได้ การจะให้ทุ่มเททำคอนเทนต์เด็กจึงเป็นเรื่องที่ยากมาก
เพราะฉะนั้น เราทำได้อย่างเดียวคือส่งเสริม กสทช. มีประกาศส่งเสริมเนื้อหาที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม แล้วหมวดแรกเลยที่เราระบุไว้ก็คือรายการเด็ก เพราะมันมีงานวิจัยตอกย้ำแล้วว่า รายการเด็กหายไปจริง"
แต่ขณะเดียวกัน อ.พิรงรองชวนมองประเด็นนี้ในอีกมุมหนึ่งด้วยว่า เด็กยุคนี้เติบโตมาเป็น Digital Native เต็มตัว จึงจำเป็นต้องศึกษาพฤติกรรมการเปิดรับสื่อของเด็กรุ่นใหม่อย่างลึกซึ้ง เพื่อหาคำตอบว่ารูปแบบคอนเทนต์และช่องทางใดกันแน่ ที่จะเข้าถึงและช่วยส่งเสริมพัฒนาการของเด็กยุคนี้ได้ ไม่ใช่แค่การเรียกร้องให้มีช่องรายการเด็กบนหน้าจอทีวีแบบเดิม
AI คือ Disruptor ปี 2570 และภารกิจสุดท้ายก่อนหมดวาระ
สำหรับปี 2570 ที่กำลังจะมาถึง สิ่งที่อ.พิรงรองมองว่าจะเป็นระลอกคลื่นดิสรัปชันที่ทรงพลังและน่ากลัวที่สุดคือปัญญาประดิษฐ์ (AI)
AI จะก้าวเข้ามาเป็นตัวเปลี่ยนเกมครั้งใหญ่ในวงการแพร่ภาพและกระจายเสียงของไทย โดยเฉพาะในแวดวงข่าวสาร เพราะเมื่อ AI สามารถวัดผลยอดเอนเกจเมนต์ได้อย่างแม่นยำ สื่อมืออาชีพก็จะถูกดึงดูดให้ผลิตเนื้อหาตามตัวเลขนั้น จนอาจให้น้ำหนักกับข่าวแนวขยี้อารมณ์มากกว่าข่าวเชิงนโยบายหรือข่าวที่สร้างผลกระทบต่อสังคม ความน่ากลัวคือ AI จะกลายมาเป็นผู้ช่วยตัดสินใจในเชิงบรรณาธิการของข่าว แทนที่จะเป็นเพียงแค่ผู้ช่วยในกระบวนการผลิตเท่านั้น
เราปิดท้ายบทสนทนาด้วยคำถามสำคัญถึงหมุดหมายที่ดร.พิรงรองตั้งใจจะผลักดันให้สำเร็จในฐานะกรรมการ กสทช. ด้านกิจการโทรทัศน์ ก่อนที่จะหมดวาระ
เป็นนโยบายที่ทำสืบเนื่องมาค่ะ คือเรื่องการสร้างนิเวศวิทยาสื่อที่เชื่อถือและวางใจได้ หรือที่เราเรียกว่า Trusted Media Ecosystem เพราะเป็นสิ่งที่สำคัญมาก ท่ามกลางดิสรัปชันทางเทคโนโลยีต่าง ๆ แล้วก็เรื่องของข่าวลวง ข่าวปลอม หรือ Disinformation ที่มันแพร่หลายใน Ecosystem ของการสื่อสารของคนไทยและของทั่วโลก จำเป็นที่จะต้องมีพื้นที่ที่เป็นพื้นที่หลักในการสื่อสาร ที่ข้อมูลข่าวสารสามารถเชื่อถือได้"
ดร.พิรงรองกล่าวสรุป
- แนวโน้มสื่อไทย 2570
- แนวโน้มสื่อไทย 2569
- ภูมิทัศน์สื่อไทยปี 2569
- แนวโน้มสื่อไทย 2568
- ภูมิทัศน์สื่อไทยปี 2568
- ภูมิทัศน์สื่อไทยปี 2567
- ภูมิทัศน์สื่อไทยปี 2566
- ภูมิทัศน์สื่อไทยปี 2565
- ภูมิทัศน์สื่อไทยปี 2564
- ภูมิทัศน์สื่อไทยปี 2563
- Thai Media Trends 2026 (English Version)
- Thailand Media Landscape 2025-2026 (English Version)
- Thai Media Trends 2025 (English Version)
- Thailand Media Landscape 2024-2025 (English Version)
- Thailand Media Landscape 2023-2024 (English Version)
- Thailand Media Landscape 2022-2023 (English Version)
- Thailand Media Landscape 2021-2022 (English Version)