ผศ.ดร.เอกก์ นายกสมาคมการตลาดฯ ผ่าภูมิทัศน์สื่อไทยยุค AI ชี้สื่อดั้งเดิมยังอยู่ได้ แม้โลกสื่อเปลี่ยน เส้นแบ่งคอมเมิร์ซพร่าเลือน
- 12 พ.ย. 2569
- 16:58 น.
Highlights:
- สื่อและคอมเมิร์ซหลอมรวมกันจนแยกไม่ออก แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่ซื้อขายอีกต่อไป ขณะที่โซเชียลมีเดียก็ขยับบทบาทจากสื่อมาเป็นช่องทางจำหน่ายสินค้าอย่างเต็มตัว พร้อมกับที่ AI เข้ามามีบทบาทในการเลือกและนำเสนอเนื้อหาให้ตรงกับความต้องการของผู้บริโภคมากขึ้น
- สื่อทีวีและสื่อนอกบ้านยังมีบทบาทที่ไม่อาจมองข้าม โดยเฉพาะการเป็นพื้นที่ที่ผู้คนสามารถรับชมและพูดคุยเรื่องเดียวกัน ตลอดจนความน่าเชื่อถือที่สื่อดิจิทัลยังไม่อาจแทนที่ได้ทั้งหมด นักการตลาดจึงไม่ควรตัดสื่อดั้งเดิมออกจากการวางแผนสื่อโฆษณา
- คนทำงานยุค AI ต้องมี 3 ทักษะสำคัญ ได้แก่ “สั่ง” ให้เป็น “ตรวจ” ให้ได้ และ “หมอบ” หรือรู้จักปล่อยวางทักษะเดิม พร้อมเปิดรับความเปลี่ยนแปลง ขณะที่ภาคการศึกษาควรให้ความสำคัญกับการพัฒนาผู้สอนให้ทันโลกการทำงานจริง
- AI Governance เป็นโจทย์สำคัญที่ทุกฝ่ายต้องร่วมกันรับมือ เร่งวางกรอบและกลไกกำกับดูแลผู้พัฒนาและผู้ใช้งาน AI เพื่อป้องกันการนำเทคโนโลยีไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ และลดความเสี่ยงที่อาจสร้างความเสียหายในวงกว้าง
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เอกก์ ภทรธนกุล นายกสมาคมการตลาดแห่งประเทศไทย และอาจารย์ประจำภาควิชาการตลาด คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ให้สัมภาษณ์พิเศษกับดาต้าเซ็ต ถึงทิศทางการเปลี่ยนแปลงของภูมิทัศน์สื่อและการตลาด ตั้งแต่การหลอมรวมระหว่างสื่อกับคอมเมิร์ซ บทบาทของ AI และจุดแข็งของสื่อดั้งเดิม ไปจนถึงกลยุทธ์การสื่อสารแบรนด์และทักษะที่คนทำงานต้องเตรียมพร้อมรับมือในปีที่กำลังจะมาถึง
เส้นแบ่งสื่อและคอมเมิร์ซพร่าเลือน
เมื่อพูดถึงผู้เล่นที่กำลังเข้ามามีอิทธิพลในอุตสาหกรรมสื่อและการตลาด อ.เอกก์ชี้ว่า คือ “สื่อใหม่” แต่นิยามของสื่อใหม่ในวันนี้ไม่ใช่ Facebook หรือ YouTube อีกต่อไปแล้ว หากหมายถึงแพลตฟอร์มดิจิทัลคอมเมิร์ซที่เริ่มทำหน้าที่เป็นสื่อด้วย โดยในอดีต นักการตลาดอาจแบ่งช่องทางการสื่อสารออกเป็น Above the Line และ Below the Line แต่วันนี้เส้นแบ่งดังกล่าวพร่าเลือน เพราะทุกช่องทางสามารถทำหน้าที่สื่อสาร สร้างการรับรู้ และนำไปสู่การซื้อขายได้พร้อมกัน
ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ Shopee และ Lazada ซึ่งไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่ให้ผู้บริโภคเข้ามาซื้อสินค้า แต่ยังกลายเป็นแหล่งค้นหาข้อมูลและอ่านรีวิว ขณะที่ LINE MAN และ Wongnai ก็มีบทบาทมากขึ้นในฐานะแหล่งข้อมูลกินเที่ยว ผู้บริโภคสามารถค้นหาร้านอาหาร อ่านความคิดเห็นจากผู้ใช้รายอื่น และตัดสินใจเลือกใช้บริการได้ภายในแพลตฟอร์มเดียว ความเปลี่ยนแปลงนี้ส่งผลกระทบต่อสื่อเฉพาะทางอย่างสื่อท่องเที่ยวและสื่อด้านอาหาร เพราะแพลตฟอร์มที่เดิมเป็นช่องทางซื้อขายหรือให้บริการ กลับกลายเป็นแหล่งข้อมูลที่ผู้บริโภคให้ความเชื่อถือมากขึ้น
ในทางกลับกัน โซเชียลมีเดียเองก็ขยายบทบาทกลายเป็นพื้นที่การค้า โดยเฉพาะ TikTok ที่เติบโตขึ้นอย่างมากจากการทำ Social Commerce จนยากจะตอบได้ว่าแท้จริงแล้ว TikTok เป็นแพลตฟอร์มสื่อหรือแพลตฟอร์มขายสินค้า
อ.เอกก์ อธิบายความเปลี่ยนแปลงนี้ว่าเป็นเพราะผู้บริโภคต้องการความสะดวกสบายมากขึ้น การค้นหาข้อมูล อ่านรีวิว และซื้อสินค้าให้จบในที่เดียวจึงตอบโจทย์มากกว่าการเห็นโฆษณาจากที่หนึ่งแล้วย้ายไปซื้อสินค้าอีกที่หนึ่ง เมื่อเป็นเช่นนี้ เส้นแบ่งระหว่างสื่อกับคอมเมิร์ซจึงค่อย ๆ หายไป
ถามว่า ตกลง TikTok ขายของ หรือ TikTok เป็นสื่อ… สื่อกับ Social Commerce หลอมรวมจนบอกไม่ได้ว่าอันไหนเป็นสื่อ อันไหนเป็นคอมเมิร์ซ เพราะปลายทางผู้บริโภคต้องการ Convenience ที่จะรับข้อมูลและซื้อของในที่เดียวกัน"
จับตา AI Media คุมเกมการกระจายสื่อ
นอกจากแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซแล้ว อีกหนึ่งผู้เล่นที่ อ.เอกก์ มองว่ากำลังเข้ามามีบทบาทสำคัญ คือ AI Media ซึ่งวิเคราะห์ข้อมูลพฤติกรรมของผู้บริโภคเพื่อนำเสนอเนื้อหาหรือสินค้าให้ตรงกับความต้องการในช่วงเวลานั้น ๆ ตัวอย่างหนึ่งคือเครื่องมืออย่าง Google Performance Max และ Meta Pixel ที่สามารถนำข้อมูลจำนวนมากมาวิเคราะห์ด้วย AI เพื่อช่วยให้การนำเสนอสินค้าและโฆษณาตรงกลุ่มเป้าหมายมากขึ้น
ขณะเดียวกัน อุปกรณ์สมาร์ตโฮมก็ทำให้เห็นภาพของ AI Agent ที่คาดว่าจะเริ่มเข้ามาชี้นำการตัดสินใจของผู้บริโภคมากขึ้นเรื่อย ๆ ในอนาคตอันใกล้ เช่น ลำโพงอัจฉริยะที่เชื่อมต่อกับตู้เย็น สามารถตรวจสอบวัตถุดิบที่แช่อยู่ภายในตู้ เมื่อพบว่าไข่ใกล้หมดก็แจ้งเตือน พร้อมเสนอให้สั่งซื้อยี่ห้อเดิมได้ทันที แถมยังแจ้งโปรโมชันที่เกี่ยวข้องให้เสร็จสรรพ
นอกจากนี้ AI ยังสามารถเรียนรู้พฤติกรรมการเสพสื่อของผู้บริโภคแต่ละคน และแนะนำให้เปลี่ยนไปดูเนื้อหาที่ตรงกับความสนใจมากกว่าเดิม เช่น หากกำลังดูคลิปออกกำลังกายอยู่ ระบบอาจวิเคราะห์ว่าผู้ชมชอบเนื้อหาแบบใด ก่อนเสนอช่องหรือคลิปออกกำลังกายอื่นที่น่าจะถูกใจมากกว่า ซึ่งสะท้อนว่า AI กำลังทำหน้าที่เป็นผู้ควบคุมการกระจายสื่อ ที่คอยป้อนเนื้อหาและสินค้าให้ผู้บริโภคในเวลาที่ต้องการได้โดยตรง
สื่อดั้งเดิมยังมีจุดแข็งที่สื่อดิจิทัลทดแทนไม่ได้
เมื่อถามความเห็นเกี่ยวกับวาทกรรม “ทีวีกำลังจะตาย” นายกสมาคมการตลาดฯ ยืนยันว่า สื่อดั้งเดิมอย่างทีวียังมีคุณค่า แม้ยอมรับว่า ผู้ประกอบการทีวีดิจิทัลต้องแบกรับภาระทางการเงินหนักหน่วงจากต้นทุนใบอนุญาตในอดีต
สื่อทีวีไม่ตายครับ เพียงแต่เราประมูลมาแพงไป ในตอนนั้น เราไม่ได้ดูที่คุณค่าของทีวี แต่เพราะกลัวคู่แข่งได้ไป เป็นการแข่งขันมากไป"
อย่างไรก็ตาม เมื่อผู้ประกอบการเริ่มเข้าใจโครงสร้างต้นทุนของตัวเองมากขึ้น และภาระค่าใช้จ่ายจากการประมูลค่อย ๆ คลี่คลาย สถานการณ์ทางการเงินของธุรกิจทีวีก็มีโอกาสปรับตัวดีขึ้นได้ สิ่งสำคัญคือการกลับมามองจุดแข็งของทีวี ซึ่ง อ.เอกก์ อธิบายไว้ 3 ด้าน ได้แก่
- ทีวีเป็น “Universal Media” ดึงคนมาคุยเรื่องเดียวกัน: ทีวีเป็นสื่อเดียวที่คนในครอบครัวสามารถนั่งดูพร้อมกัน ต่างจากสมาร์ตโฟนที่ต่างคนต่างดูคนละหน้าจอ แม้จะอยู่ในห้องเดียวกันก็ตาม ทีวีจึงทำหน้าที่เป็นจุดเชื่อมความสัมพันธ์และดึงคนในบ้านมาพูดคุยเรื่องเดียวกัน
- ทีวีเป็น “Companion Media” อยู่เป็นเพื่อน เปิดทิ้งไว้ได้: พฤติกรรมการเปิดทีวีทิ้งไว้ แม้ไม่ได้ตั้งใจนั่งดูตลอดเวลา ยังคงเป็นภาพที่พบเห็นได้ในหลายครัวเรือน โดยเฉพาะผู้ชมที่คุ้นเคยกับการเปิดทีวีไว้ระหว่างทำกิจกรรมอื่น ๆ คุณสมบัตินี้ทำให้ทีวียังคงมีประโยชน์ต่อแบรนด์ที่ต้องการสื่อสารและย้ำเตือนให้ผู้บริโภคจดจำแบรนด์ได้อย่างต่อเนื่อง
- ทีวีเป็น “Trusted Media” สร้างความชอบธรรมและความน่าเชื่อถือ: ทีวีเป็นสื่อที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแล จึงมีกรอบและมาตรฐานในการนำเสนอเนื้อหา ซึ่งช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ชมได้ในระดับหนึ่ง สินค้าหรือแบรนด์ที่ปรากฏในรายการโทรทัศน์จึงมีความน่าเชื่อถือในสายตาของผู้บริโภค โดยอาจมีผลต่อการตัดสินใจซื้อหรือยอดขายได้
อ.เอกก์ยังยกตัวอย่างพฤติกรรมของผู้บริโภคในต่างจังหวัดที่ยังคงรับชมทีวี รวมถึงการที่ผู้ชมจดจำสินค้าได้จากการปรากฏในรายการต่าง ๆ ซึ่งสะท้อนว่าทีวียังมีคุณค่าในแง่การสื่อสารและการขาย ไม่ได้หายไปจากชีวิตผู้คนอย่างที่หลายคนเข้าใจ
ในทำนองเดียวกัน สื่อนอกบ้าน หรือ Out-of-Home (OOH) อย่างป้ายบิลบอร์ด สื่อในระบบขนส่งมวลชน จอในลิฟต์อาคารสำนักงาน หรือป้ายตามชั้นวางสินค้าในร้านสะดวกซื้อ ก็ยังมีประสิทธิภาพอย่างมากในการเข้าถึงผู้บริโภค ตราบใดที่ผู้คนยังคงเดินทาง ออกไปทำงาน และใช้ชีวิตนอกบ้าน
ต้องถามว่าเราอยู่ในบ้านหรืออยู่นอกบ้านมากกว่ากัน คำตอบคือเราอยู่นอกบ้านมากกว่า อย่างคนเมืองยังอยู่บนถนนกันเยอะ หรือเราอยู่ในลิฟต์ ซึ่งเล่นมือถือในลิฟต์ไม่ได้อยู่แล้ว ดังนั้นสื่อ OOH จึงยังคงมีความสำคัญ"
ในการวางแผนสื่อโฆษณา นักการตลาดจึงไม่ควรตัดงบสื่อดั้งเดิมเพียงเพราะกระแสความนิยมของสื่อดิจิทัล แต่ควรพิจารณาจากพฤติกรรมของผู้บริโภคและเป้าหมายของการสื่อสารเป็นสำคัญ การตัดงบสื่อดั้งเดิมทิ้งโดยไม่พิจารณาพฤติกรรมผู้บริโภคให้ดี จะกลายเป็นการเปิดช่องให้คู่แข่งที่เข้าใจคุณค่าพิเศษของสื่อประเภทนี้ เข้ามาชิงส่วนแบ่งไปอย่างน่าเสียดาย
เข้าใจแบรนด์ เข้าใจผู้บริโภค ปรับกลยุทธ์ให้ตรงจุด
เมื่อภูมิทัศน์สื่อเปลี่ยน การทำการตลาดก็ต้องปรับตาม การวัดผลความสำเร็จของแบรนด์จึงต้องกลับมาดูวัตถุประสงค์ของการสื่อสารว่าแบรนด์ต้องการอะไร
หากเป้าหมายคือการสร้างการรับรู้ (Awareness) ยอดวิวและยอดแชร์ยังเป็นตัวชี้วัดที่มีประโยชน์ แต่หากต้องการสร้างความผูกพันกับแบรนด์ (Brand Love) หรือกระตุ้นให้เกิดยอดขาย ก็ควรพิจารณาตัวเลขที่สะท้อนผลลัพธ์ได้ลึกขึ้น เช่น ระยะเวลาในการรับชม (Watching Time) อัตราการคลิกผ่าน (Click-through Rate) หรืออัตราการละทิ้งตะกร้าสินค้า
เรื่องของความคุ้มค่าจะเกิดขึ้นจากการเข้าใจคนและวัตถุประสงค์ ยอดไลก์ ยอดแชร์ ยอดวิว ไม่จำเป็นต้องไปด้อยค่า ต้องดูที่วัตถุประสงค์ ถ้าต้องการ Awareness ยอดวิวยังใช้ได้"
อาจารย์เอกก์ กล่าว
อีกหนึ่งโจทย์ที่แบรนด์ต้องเข้าใจคือพฤติกรรมการรับชมคอนเทนต์ที่เปลี่ยนไป เมื่อผู้บริโภคมีความสนใจสั้นลง วิดีโอสั้นจึงตอบโจทย์ การฝืนธรรมชาติหรือคาดหวังว่าผู้บริโภคยอมดูเนื้อหายาว ๆ ตั้งแต่ต้นจึงอาจไม่ใช่วิธีที่เหมาะสม
สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่การพยายามเปลี่ยนพฤติกรรมผู้บริโภค แต่เป็นการปรับวิธีเล่าเรื่องให้เข้ากับพฤติกรรม เช่น หากแบรนด์มีเรื่องราวที่ต้องการเล่าอย่างละเอียด ควรเริ่มจากการใช้คลิปสั้น คัดเฉพาะประเด็นไฮไลต์เพื่อดึงความสนใจ ก่อนนำพาผู้ชมไปดูเนื้อหาฉบับเต็ม หรืออาจใช้วิธีซอยเนื้อหาออกเป็นตอนสั้น ๆ โดยอ.เอกก์ได้ยกตัวอย่างละครคุณธรรมและซีรีส์แนวตั้งซึ่งแต่ละตอนยาวไม่กี่นาที แต่เมื่อผู้ชมติดตามดูต่อไปเรื่อย ๆ ก็สามารถรับชมเนื้อหาโดยรวมได้ยาวนานกว่าที่คิด
ท่านต้องทำใจว่าคนมี Attention น้อยลง... สิ่งที่ต้องทำคือภาษาการตลาดใช้คำว่า Teaser ต้องมีคลิปสั้นที่สามารถทำให้เขาลองดูคลิปยาวได้ ไม่ใช่ไปหวังว่าเขาจะมาดูคลิปยาว แล้วไปพัฒนา คุณภาพของคลิปยาว คนก็ไม่ดูอยู่ดี"
ทำตลาดด้วย Influencer และ Live Commerce อย่างเข้าใจ
สำหรับคำถามที่ว่าการใช้ผู้ใช้งานทั่วไป อินฟลูเอนเซอร์ หรือผู้เชี่ยวชาญมาทำการตลาด แบบไหนผู้บริโภคจะเชื่อถือมากกว่ากัน อ.เอกก์มองว่า ควรใช้อย่างผสมผสาน เพราะทุกวันนี้ ผู้บริโภคฉลาดขึ้น รู้ทันรีวิวปลอม การใช้อินฟลูเอนเซอร์เพียงอย่างเดียวจึงอาจไม่ได้ผล ขณะที่รีวิวจากผู้ใช้จริงก็อาจขาดความน่าเชื่อถือในบางประเด็น การมีทั้งผู้เชี่ยวชาญที่ช่วยยืนยันคุณภาพและผู้ใช้จริงที่ถ่ายทอดประสบการณ์ตรง จึงช่วยเสริมความมั่นใจให้ผู้บริโภคได้มากกว่า
ขณะเดียวกัน อ.เอกก์ ยังได้แนะข้อควรระวังในการใช้อินฟลูเอนเซอร์ว่า …
แบรนด์มักสับสนบทบาทระหว่างอินฟลูเอนเซอร์ ซึ่งมีหน้าที่กระตุ้นให้คนรู้จักสินค้าและเกิดความสนใจอยากทดลองใช้ กับพรีเซนเตอร์ ซึ่งเป็นตัวแทนภาพลักษณ์ของแบรนด์และต้องผ่านการคัดเลือกอย่างรอบคอบ
การเสียเวลาคัดเลือกอินฟลูเอนเซอร์แบบเดียวกับพรีเซนเตอร์ จึงเป็นข้อผิดพลาดที่ทำให้แบรนด์ดำเนินงานล่าช้าและอาจแพ้คู่แข่งได้
ส่วนการไลฟ์ขายสินค้าที่กำลังได้รับความนิยมอย่างมากในปัจจุบัน แต่ก็ยังมีอีกหลายแบรนด์ที่กังวลว่า การทำการตลาดในรูปแบบนี้จะกระทบกับภาพลักษณ์หรือมูลค่าแบรนด์ในระยะยาวหรือไม่ อ.เอกก์ มองว่า เรื่องนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับรูปแบบ แต่อยู่ที่เนื้อหาที่นำเสนอมากกว่า
ยกตัวอย่างสินค้าด้านสุขภาพ หากนำผู้เชี่ยวชาญมาร่วมให้ความรู้และแนะนำอย่างจริงใจ ควบคู่ไปกับการไลฟ์ขายสินค้า ผู้บริโภคก็จะสามารถถามข้อสงสัยและได้รับคำตอบทันที เช่น ถ้าเป็นโรคนี้อยู่ไม่ควรซื้อสินค้าไปรับประทาน นอกจากจะไม่เสียตัวตนของแบรนด์แล้ว ยังจะช่วยเสริมสร้างความน่าเชื่อถือและยกระดับคุณค่าให้แก่แบรนด์ได้ในเวลาเดียวกัน เพราะทำให้ผู้บริโภคมองว่า แบรนด์ไม่ได้มุ่งขายเพียงอย่างเดียว
จัดระเบียบผู้ขาย พร้อมสร้างภูมิคุ้มกันผู้บริโภค
ด้วยความที่ปัจจุบัน ยังไม่มีกฎหมายหรือหน่วยงานที่กำกับดูแลอินฟลูเอนเซอร์โดยตรง จึงอาจทำให้เห็นภาพอินฟลูเอนเซอร์บางรายโฆษณาสินค้าหรือบริการที่เป็นข้อถกเถียงในสังคม อย่างเว็บพนันออนไลน์ เครื่องสำอางที่ไม่ได้รับการรับรอง หรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่อวดอ้างสรรพคุณเกินจริง อ.เอกก์ ชี้ว่าการแก้ปัญหานี้ต้องทำควบคู่กัน 3 ด้าน คือ
ด้านแรก ผลักดันให้เกิดการกำกับดูแลกันเองผ่านองค์กรวิชาชีพ เช่น การจัดตั้งสมาคมการค้าอินฟลูเอนเซอร์แห่งประเทศไทย ให้คนที่ทำดีและมีคุณภาพมารวมตัวกันเป็นตัวแทนในการกำหนดมาตรฐานวิชาชีพร่วมกัน เพื่อสร้างสรรค์คอนเทนต์ที่มีคุณภาพ
ด้านที่สอง ต้องมีหน่วยงานภาครัฐเข้ามากำกับอย่างจริงจัง เหมือนในต่างประเทศ เช่น ออสเตรเลีย ไม่ปล่อยให้ผู้ประกอบวิชาชีพดูแลกันเองเพียงอย่างเดียว และ
ด้านที่สาม ซึ่ง อ.เอกก์ กล่าวว่าสำคัญที่สุด นั่นคือการสร้างภูมิคุ้มกันให้ผู้บริโภค พร้อมยกตัวอย่างสหรัฐอเมริกาที่ให้ความสำคัญกับ Consumer Education อย่างมาก ขณะที่ไทยเราให้ความสำคัญกับ Marketing และ Selling เยอะมาก แต่กลับไม่ค่อยเสริมภูมิคุ้มกันผู้บริโภค โดยมองว่าควรเริ่มสอนหรือปลูกฝังทักษะการรู้เท่าทันตั้งแต่ในโรงเรียน เพื่อปกป้องตนเองจากการโฆษณาหลอกลวงได้ตั้งแต่ยังเด็ก
พวกเราทุกคนเป็นผู้บริโภคมืออาชีพ คำถามคือ เราจะมีภูมิคุ้มกันเพื่อป้องกันไม่ให้สิ่งไม่ดีเข้ามาหาเราได้ยังไง ควรเป็นวิชาเรียนในโรงเรียนด้วย เพราะเด็กต้องเป็นผู้บริโภคไปตลอดชีวิต ช่วยสร้างภูมิคุ้มกันในการบริโภคให้พวกเขานิดนึงได้ไหม"
พร้อมกันนี้ อ.เอกก์ยังเน้นย้ำด้วยว่าแบรนด์ต้องรักษาสมดุลระหว่างความอยู่รอดทางธุรกิจกับความรับผิดชอบต่อสังคม โดยการสื่อสารการตลาดต้องยึดมั่นในกรอบจริยธรรมพื้นฐาน เปรียบเสมือนการรักษาศีล กล่าวคือ ต้องไม่โกหกหรือบิดเบือนข้อมูล ไม่เลือกนำเสนอเฉพาะข้อดีของสินค้าโดยปกปิดข้อเสีย ตลอดจนไม่กระตุ้นให้ซื้อสินค้าหรือใช้บริการที่ไม่จำเป็น โดยเฉพาะสิ่งที่อาจส่งผลเสียต่อสุขภาพหรือทำให้เกิดพฤติกรรมการใช้จ่ายเกินความจำเป็น
“สั่ง-ตรวจ-หมอบ” 3 ทักษะใหม่ของคนทำงานยุค AI
ในยุคที่ AI สามารถเนรมิตงานสื่อได้แทบทุกรูปแบบ อ.เอกก์ชี้ว่า งานที่มีความเป็นมนุษย์สูงยังคงเป็นงานที่ AI ยังเข้ามาแทนที่ไม่ได้ เช่น อารมณ์ขันซึ่งถือเป็นทักษะที่สะท้อนความเป็นมนุษย์อย่างลึกซึ้ง เพราะการสร้างสรรค์เนื้อหาให้ตลกหรือเรียกเสียงหัวเราะได้นั้น ต้องอาศัยจังหวะและความเข้าใจบริบททางอารมณ์ที่ซับซ้อน
นอกจากนี้ คนทำงานไม่ควรมอง AI เป็นคู่แข่งที่จะเข้ามาแย่งงาน แต่ควรเลือกใช้ AI เข้ามาทุ่นแรงในการทำงานที่ใช้เวลานาน แล้วจึงนำความคิดสร้างสรรค์และความประณีตในแบบมนุษย์มาต่อยอด โดยทักษะที่คนทำงานในยุค AI ควรต้องมีนั้น อ.เอกก์ได้สรุปไว้ 3 คำสั้น ๆ คือ “สั่ง-ตรวจ-หมอบ”
- สั่ง: ต้องรู้จักป้อนคำสั่ง AI ได้อย่างแม่นยำและมีประสิทธิภาพ เพื่อให้ได้ผลงานคุณภาพสูงที่ประณีตจนแยกไม่ออกว่าใช้ AI ทำ
- ตรวจ: เมื่อได้ผลงานจาก AI แล้ว ต้องสามารถตรวจสอบความถูกต้อง ชี้ข้อผิดพลาดได้ตรงจุด และสื่อสารคำสั่งแก้ไขกลับไปได้อย่างชัดเจน โดยไม่ทำให้ AI หรือคนทำงานเกิดความสับสน
- หมอบ: ลดอีโก้และปล่อยวาง เมื่อพบว่างานบางอย่างที่เราเคยทำได้ดี แต่มาวันนี้ AI ทำได้เร็วกว่า มีประสิทธิภาพกว่า หรือให้ผลลัพธ์ที่ดีกว่า
ยกระดับผู้สอน ปั้นบุคลากรตามความต้องการของอุตสาหกรรม
เมื่อถามถึงวาระที่ต้องการผลักดันในฐานะนายกสมาคมการตลาดฯ อ.เอกก์ เปิดใจว่า คือการพัฒนาบุคลากรผ่านการฝีกอบรมผู้สอน หรือ “Training the Trainers”
อ.เอกก์เล่าให้ฟังว่า ภาคธุรกิจมักสะท้อนปัญหาว่าบัณฑิตจบใหม่ยังไม่สามารถทำงานได้ตรงตามความต้องการของอุตสาหกรรม แต่ปัญหานี้แท้จริงแล้วอาจไม่ได้เกิดจากตัวนักศึกษา หากอยู่ที่ตัวกลางอย่างผู้สอน แม้ผู้สอนหลายท่านจะมีความรู้สูง แต่เนื่องจากโลกหมุนเร็ว ความรู้ที่มีจึงเริ่มล้าสมัย
การแก้ปัญหานี้จึงต้องเริ่มจากการพัฒนาผู้สอนให้มีความรู้และเข้าใจโลกการทำงานจริงมากขึ้น โดยเฉพาะการนำความรู้จากผู้เชี่ยวชาญในภาคธุรกิจเข้ามาช่วยอัปเดตหลักสูตรและถ่ายทอดประสบการณ์ให้แก่ผู้สอน เพื่อให้ผู้สอนนำความรู้สดใหม่จากภาคธุรกิจไปบ่มเพาะและถ่ายทอดแก่ผู้เรียนต่อไป
อาจารย์เคยเก่งมาก ๆ แต่โลกเปลี่ยนเร็วมากจนตามไม่ทัน ดังนั้นการเทรนเด็กอย่างเดียวมันไม่ไหว มันต้องเทรนคนสอนเด็กด้วย"
เข้าสู่ยุค Immersive Media เมื่อ “AI + HI”
สำหรับแนวโน้มอุตสาหกรรมสื่อที่น่าจับตาในปี 2570 คือการทำงานร่วมกันระหว่าง AI (Artificial Intelligence) และ HI (Human Intelligence) ซึ่งจะทำให้ AI ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือช่วยผลิตคอนเทนต์ แต่จะเข้ามามีบทบาทในการชี้นำและช่วยผู้บริโภคตัดสินใจเลือกเสพสื่อมากขึ้น ยกตัวอย่างเช่น ในขณะที่ผู้ชมกำลังรับชมคลิปออกกำลังกาย AI อาจวิเคราะห์พฤติกรรมความสนใจ แล้วนำเสนอทางเลือกใหม่ทันทีว่า “ลองเปลี่ยนมาดูคลิปนี้ไหม ออกกำลังกายสนุกกว่า” และทำหน้าที่เปลี่ยนคอนเทนต์ให้โดยอัตโนมัติ
ปรากฏการณ์นี้นำไปสู่ยุค Immersive Media (สื่อหลอมรวมไร้รอยต่อ) ซึ่งจะเปลี่ยนให้สื่อดิจิทัลรูปแบบเดิมกลายเป็น “สื่อเก่า” โดยสื่อยุคใหม่ที่แท้จริงคือการนำมันสมองของมนุษย์มาประสานเข้ากับเทคโนโลยี AI อย่างกลมกลืน จนสร้างอิมแพกต์และเปลี่ยนการตัดสินใจของผู้บริโภคได้ทันทีในทุกช่วงเวลา
AI Governance คือโจทย์ใหญ่ที่ทุกฝ่ายต้องช่วยกัน
อย่างไรก็ตาม การพัฒนา AI อย่างรวดเร็วก็มาพร้อมกับคำถามสำคัญ นั่นคือ AI Governance หรือการกำกับดูแลการใช้ AI ซึ่งเป็นวาระระดับโลกที่คนทำสื่อ นักการตลาด และสังคมต้องร่วมกันให้ความสำคัญ
อ.เอกก์ตั้งข้อสังเกตว่า ปัจจุบันสังคมมักพูดถึงประโยชน์ของ AI ในแง่การลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และประหยัดเวลาในการทำงาน แต่ยังให้ความสำคัญไม่มากพอกับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น หากวันหนึ่ง AI เกิด “ดื้อ” เริ่มโกหก ให้ข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง หรือทำงานผิดไปจากเจตนา สังคมจะมีกลไกอะไรคอยควบคุมก่อนที่จะเกิดความเสียหายในวงกว้างหรือไม่
สำหรับมนุษย์ เรามีกลไกควบคุมพฤติกรรมผ่านกฎหมายและบทลงโทษเมื่อกระทำผิด แต่สำหรับ AI เรายังไม่เข้าใจว่า AI “กลัว” อะไร จึงไม่สามารถใช้วิธีลงโทษแบบเดียวกับมนุษย์ได้
โจทย์สำคัญจึงอยู่ที่การเร่งสร้าง AI Governance เพื่อวางกรอบและกลไกกำกับดูแลทั้งผู้พัฒนาและผู้ใช้งาน AI ให้มีความรับผิดชอบ และป้องกันการนำเทคโนโลยีไปใช้ผิดวัตถุประสงค์
การเปลี่ยนแปลงของภูมิทัศน์สื่อจึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของการนำเทคโนโลยีใหม่มาใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพหรือสร้างโอกาสในการทำงานเท่านั้น แต่ยังต้องคำนึงถึงการกำหนดขอบเขตการใช้งานอย่างเหมาะสม ควบคู่กับการรักษาคุณค่าของสื่อดั้งเดิมและจริยธรรมในการสื่อสาร เพื่อให้การเปลี่ยนผ่านของอุตสาหกรรมสื่อและการตลาดเกิดขึ้นอย่างมีความรับผิดชอบ และเติบโตได้อย่างยั่งยืน
- แนวโน้มสื่อไทย 2569
- ภูมิทัศน์สื่อไทยปี 2569
- แนวโน้มสื่อไทย 2568
- ภูมิทัศน์สื่อไทยปี 2568
- ภูมิทัศน์สื่อไทยปี 2567
- ภูมิทัศน์สื่อไทยปี 2566
- ภูมิทัศน์สื่อไทยปี 2565
- ภูมิทัศน์สื่อไทยปี 2564
- ภูมิทัศน์สื่อไทยปี 2563
- Thai Media Trends 2026 (English Version)
- Thailand Media Landscape 2025-2026 (English Version)
- Thai Media Trends 2025 (English Version)
- Thailand Media Landscape 2024-2025 (English Version)
- Thailand Media Landscape 2023-2024 (English Version)
- Thailand Media Landscape 2022-2023 (English Version)
- Thailand Media Landscape 2021-2022 (English Version)